Zelf je badkamer verbouwen: wat mag wel en wat niet?

Zelf je badkamer verbouwen scheelt vooral arbeidsloon op het sloop- en afwerkwerk. De grens zit bij de installaties. Het RIVM is daarover kort: "Maak niet zelf aanpassingen aan de drinkwaterinstallatie, maar laat dat doen door een erkend installatiebedrijf." Elektra in een natte ruimte hoort in dezelfde categorie.

Waarom het RIVM daarop hamert: bij de aanleg moet koud water niet kunnen worden opgewarmd door naastgelegen warme leidingen — hotspots, in de woorden van het RIVM. Een nieuwe badkamerindeling verlegt precies die leidingen.

Voor elektra is NEN 1010 het ijkpunt, ook juridisch. Het Informatiepunt Leefomgeving schrijft dat een elektriciteitsvoorziening moet voldoen aan de veiligheidsregels van NEN 1010 bij lage spanning: artikel 4.199 van het Besluit bouwwerken leefomgeving voor nieuwbouw, artikel 3.106 voor bestaande bouw. NEN zet de badkamerbepalingen in een eigen rubriek, 7-701 Ruimten met een bad of douche; de concrete zone-afstanden staan in die betaalde norm, en dat is precies waarom dit installateurswerk is. Daarnaast gelden twee jaartallen: Liander meldt dat woninginstallaties sinds 1975 een aardlekschakelaar moeten hebben, Netbeheer Nederland dat vanaf 1996 in nieuwe huizen alle wandcontactdozen randaarde moeten hebben — vóór 1996 hooguit de natte ruimtes. Brandweer Nederland: "Een aardlekschakelaar kan brandgevaar beperken en je beschermen tegen elektrocutiegevaar."

Dat is geen theorie. Het Arboportaal van het ministerie van SZW: "Bij tien tot twintig milliampère kan al spierverkramping optreden die hartproblemen of zelfs een hartstilstand tot gevolg heeft" — en bij werken aan installaties gaat de spanning eraf. Slopen en tegelen mag je wel zelf, met één aandachtspunt: het Arboportaal schrijft dat bij het bewerken (zagen, schuren en frezen) van kwartshoudend materiaal onder andere kwartsstof vrijkomt. Dat speelt bij oude tegels slopen en nieuwe op maat zagen.

Reken ook het btw-tarief mee. De Belastingdienst: het isoleren, schilderen, stukadoren en behangen van woningen ouder dan 2 jaar valt onder het 9%-tarief, en "werkzaamheden aan woningen anders dan hierboven genoemd, zijn belast met 21% btw". Voor een badkamer is dat laatste de regel: gipswanden plaatsen, tegels op wanden aanbrengen en vloeren leggen staan volgens de Belastingdienst te ver van het stukadoorswerk, en elektrawerk hoort bij dezelfde restcategorie.

De verdeling in de praktijk: slopen, tegelen en schilderen kun je zelf doen, de drinkwaterinstallatie, de elektra in de badkamer en gasleidingen laat je aan een erkend installateur. Wil je het hybride aanpakken, dan is een deelrenovatie het model: zelf voorbereiden, het installatiewerk uitbesteden. De tarieven per onderdeel staan in de prijsindex.